Hành trình xuyên Việt - Về miền Trung
Mình sinh ra ở vùng quê bé nhỏ, hẻo lánh ở của miền Trung, từ nhà mình đến quốc lộ Một chạy qua phải đến 15 km . Lũ trẻ bọn mình hồi nhỏ ít đứa được thấy xe lửa mặc dù hàng đêm chúng nghe được tiếng những đoàn tàu xình xịch chạy qua. Có một lần bọn trẻ chúng mình rủ nhau đi bộ xuống cầu Dợi, chỉ một mục đích đơn giản thôi là nhìn thấy được một đoàn xe lửa chạy qua.
Có những gia đình nghèo mà con cái đều hiếu thảo kính yêu cha mẹ, mình yêu quê hương mình đó là một lẽ tự nhiên chân thật trong tâm hồn mỗi con người chúng ta.
Hè năm nay mình quyết định dẫn cu Đức về thăm quê nội ngoại, đó là một hành trình xuyên Việt dài 2000 cây số, đi qua nhiều thành phố và làng mạc. Một chuyến đi dài ngày hao tổn nhiều sức lực. Cuộc hành trình này ba và con mỗi người đem theo ba bộ đồ và một áo lạnh, thuốc trị nhiễm trùng tiêu hóa, thuốc cảm, thuốc trị nhức mỏi, thuốc chống ói khi đi tàu xe, một chai dầu gió và một máy ảnh.
Buổi chiều ba và con đi xe buýt xuống bến xe miền Đông, sau đó đi xe chất lượng cao về Bình Định. Đi xe chất lượng cao được bao ăn và nước uống. Sáng hôm sau thì về đến cầu Dợi, một địa điểm thuộc huyện Hoài Nhơn , Bình Định.
Ăn sáng ở cầu Dợi - món bún giò ở đây rẻ ngon và cay
Đám cưới miền quê
Dì sáu
Từ cầu Dợi về thị trấn Tăng Bạt Hổ 30 ngàn tiền xe ôm, nhưng hai ba con phải về nhanh Ân Tường để kịp dự đám cưới, tiền xe ôm là 50 ngàn. Xe đi qua thung lũng xung quanh núi là núi, những dãy núi trùng điệp chồng lên nhau. Tôi chỉ tay về một hẻm núi xa nói với cu Đức đó là dôc Bà Bơi, xã Bok Tới , một địa danh đã sinh ra sư đoàn 3 Sao Vàng thiện chiến. Một sư đoàn chủ chốt trong việc phòng thủ tuyến biên giới phía Bắc trong chiến tranh biên giới Việt - Trung, và đã gây ra những thiệt hại nặng nề cho quân đội giải phóng nhân dân Trung Quốc anh em, mà đến hôm nay trong những hồi ức chiến tranh từ phía bên họ còn bốc mùi nể sợ. Phần lớn lính của sư đoàn 3 Sao Vàng lúc đó là được tuyển từ vùng đất Bình Định này. Nhớ lại cậu hai Nghiệp là lính của chế độ Sài Gòn ngượng ngùng ngồi vào hàng ghế danh dự trong ngày lễ quốc khánh vì có con trai hy sinh trong chiến tranh biên giới năm nào mà sao tôi cứ thấy ngùi ngùi.
Đám cưới miền quê mà có nhiều xe hơi đời mới đắt tiền , nó khác biệt với con người, nhà cửa, quê hương nghèo nàn.
Thị trấn Tăng Bạt Hổ là thị trấn huyện lỵ của huyện Hoài Ân, Tăng Bạt Hổ là tác giả của phong trào Đông Du mà hai lành tụ đó là nhà yêu nước Phan Bội Châu và hoàng thân Cường Để.Nơi sinh của Tăng Bạt Hổ thuộc làng An Thường, Xã Ân Thạnh , Hoài Ân Bình Định. Hoài Ân cũng là quê hương của tướng Tây Sơn Trần Quang Diệu.
Có hai thằng bạn mà tôi ghé thăm đầu tiên, một thằng tên là Hòa kỹ sư nông nghiệp làm ở phòng khuyến nông huyện, hắn là một tên thâm trầm ít nói, không phóng khoáng lắm trong việc chi xài. Tên kia là Tân là giáo viên trường cấp hai trường thị trân, trước đây Tân dạy toán ở trường cấp 3 huyện sau đó bị giảm biên chế, mới xin dạy lại bảy tám năm nay. Trong nhà Tân có treo nhiều bằng khen, giấy khen dạy giỏi mà người ký là thằng Lim trưởng phòng giáo dục ,học sau hắn một năm. Tân còn có nghề võ, và là thầy dạy võ nỗi tiếng ở đây.Vợ Tân là con nhà nề nếp. Tân một ông thầy văn võ song toàn và cũng là người có nếm đủ mùi vị dân đen miền cao. Mấy thằng tui rủ nhau đi một chầu thịt cầy Truông Sỏi.( còn tiếp )
Có một người thầy mà lần nào về quê tôi cũng đều ghé thăm, đó là thầy Cư. Thầy Cư về dạy học ở Hoài Ân từ sau năm 1975. Vườn nhà gia đình thầy ở mặt tiền đường Võ Thị Sáu một địa điểm trung tâm phía nam thành phố Huế mà tôi cũng đã đến trọ nhờ ở đó nhiều lần. Nhiều sinh viên người Hoài Ân suốt những năm theo học đại học ở Huế đều ở nhờ miễn phí ở đây. Thầy cư là người đầu tiên đảm trách đào tạo học sinh giỏi toán cấp 2 ở huyện. Có một dạo thầy cư xin về Huế nhưng phải dạy ở Lăng Cô, tính đi tính lại thầy quyết định ở lại Hoài Ân đến ngày nghỉ hưu. Bề ngoài thầy Cư là một con người tềnh toàng giống như mọi người ở đây, nhưng trong những buổi tiệc tùng thầy vẫn giữ được sự chừng mực nề nếp mà thầy thừa hưởng từ gia đình và quê hương của thầy. Mấy năm trước thầy Cư vừa qua một cơn giải phẩu não hiểm nghèo, đó là ca mỗ não thử nghiệm thành công của bệnh viện trung ương Huế. Thầy bây giờ không được minh mẫn như xưa. Thầy Cư là người thầy không chỉ đã gắn bó tuổi trẻ và cuộc đời cho vùng đất Hoài Ân nghèo khổ, mà gia đình thầy cũng đã cống hiến cùng với thầy làm những điều bình dị, thầm lặng và thiêng liêng đó.
Chị gái tôi tên là Ngẫu, đó là người chị duy nhất cùng cha mẹ với tôi. Một người anh kế tôi tên là Lương đã bị thương nặng cùng với má tôi trong một trận pháo Ca Nông vào năm 1963 ( pháo có đường kính viên đạn 105 mm ). Các bác sĩ ở nhà thương Qui Nhơn lúc đó đa phần là người Tân Tây Lan nói tiếng Pháp, những người bạn của ba nói rằng ba tôi là người giỏi tiếng Pháp nên đã cứu sống được má tôi. Anh trai tôi hai ngày sau không chống chọi nỗi vết thương nên đã mất. Ông Ngoại đưa anh Lương về chôn ở Đất Lớn, một phần đất bên ngoại mà cha mẹ bà ngoại dành tặng cho ông bà.
Vợ chồng chị gái tôi là chủ của một lò ấp trứng vịt, về mặt tiền bạc chị được coi như một người khá giả ở đây. Có lần tôi tặng chị chai thuốc trị giá gần triệu bạc mà tôi thường mua cho mẹ và vợ, chị tôi kiên quyết không nhận vì sợ tôi tốn tiền. Có lần tôi nhắc nhở chế độ ăn uống của gia đình chị tìm ẩn nhiều bệnh tật, chị đã xẳng giọng. Mấy năm gần đây sức khỏe của vợ chồng chị rất sa sút, bây giờ chị mới biết coi trọng lời khuyên của tôi. Gia đình chị gái tôi có ba người con, vợ chồng đứa con trai đầu cũng theo nghề anh chị và đã ở riêng, đứa con trai thứ hai đang học năm cuối đại học ở thành phố Hồ Chí Minh, đứa con gái út năm tới sẽ vào học lớp 7. Cha mẹ chồng của chị gái tôi cùng sống với gia đình anh chi, hai bác đã ngoài tám mươi.
Anh trai thứ tư của tôi gọi là Bốn Chấn, anh Bốn mồ côi mẹ cha còn rất sớm. Có một thời gian anh Bốn vào ở với cô Bốn ở Cam Ranh vừa đi học vừa bán cà rem. Một thời gian sau anh Bốn về ở với cô Ba và ông bà Nội . Anh Bốn học đến đệ tam trường Tăng Bạt Hổ, mùa hè đỏ lửa 1972 cách mạng giải phóng anh Bốn tham gia thanh niên xung phong cho đến năm 1975. Anh Bốn vừa bị tai nạn xe máy bị gãy xương vai, mắt anh Bốn thị lực rất kém vì trúng kíp B40 trong tăng gia sản xuất do bộ đội đánh rơi năm 1975.
Dì Sáu chị ruột của má tôi có hai đời chồng, cả hai người chồng đều là những cán bộ tập kết, Người con trai đầu của Dì Sáu hiện ở quê nội Bồng Sơn, gia đình chồng thứ hai của Dì Sáu ở Đồng Tròn, Ân Thạnh. Dượng Sáu thứ hai này gia đình bên ngoại gọi là Sáu Trâm, Sáu Trâm sau khi tập kết là giám đốc của nhà máy cơ khí hiện đại bậc nhất của miền Bắc do Liên Xô viện trợ, Sáu Trâm xung phong vào Nam giữ chức vụ chủ tịch nông hội huyện. Việc phục bắt được Sáu Trâm là một thắng lợi của chính quyền Sài Gòn lúc đó. Sáu Trâm đứng trước một sự lựa chọn là bị tra tấn đến chết hoặc chiêu hồi. Người bạn chiến đấu duy nhất đến thăm Sáu Trâm sau ngày giải phóng là ông Hồ Kỳ Tâm, một cán bộ hàng cấp bộ, là chồng của Dì Ba, Dì Ba là chị ruột của má tôi, nhưng Dượng Ba chỉ đến thăm Sáu Trâm duy nhất có một lần.
Lần này tôi về quê cũng là đến thắp cho Dượng Sáu Trâm nén nhang, Dượng Sáu vừa mới mất chưa đầy tháng.
Cách nhà Dì Sáu một con sông là quê ngoại, phía sau hàng dừa bên kia sông là nhà tôi, dưới những tán dừa xanh bình yên kia có một nấm mộ nhỏ là mộ của anh trai tôi, tự nhiên nước mắt tôi cứ trào ra .( Còn tiếp )
Bản in
